Ndërsa plakemi, edhe truri ndryshon.
Lidhjet midis qelizave nervore kanë tendencë të bëhen më pak efikase, shpejtësia e përpunimit ngadalësohet dhe disa funksione njohëse, të tilla si kujtesa dhe vëmendja, mund të bien, shkruan salute.eu.
Megjithatë, kjo nuk ndodh në të njëjtën mënyrë për të gjithë: disa njerëz ruajnë vigjilencë të mirë mendore edhe në pleqëri, të tjerë tregojnë shenja brishtësie shumë më herët.
Një studimi të ri i paraqitur në Forumin FENS 2026 (Federata e Shoqatave Evropiane të Neuroshkencës) eksploroi një faktor të mundshëm mbrojtës: të folurit e më shumë se një gjuhe.
Ekipi i udhëhequr nga Lucia Amoruso e Qendrës Baske për Njohjen, Trurin dhe Gjuhën studioi njerëz nga rajoni bask i Spanjës, shumë prej të cilëve flasin kombinime të ndryshme të spanjishtes, baskishtes, frëngjishtes dhe anglishtes.
Studiuesit ndërtuan një “orë plakjeje të trurit” duke përdorur magnetoencefalografinë, një teknikë që mat aktivitetin e trurit përmes fushave të dobëta magnetike të gjeneruara nga qelizat nervore.
Me ndihmën e inteligjencës artificiale, ata vlerësuan nivelin e lidhjes së trurit që pritet në një moshë të caktuar.
Duke e aplikuar këtë model në një grup të dytë prej 144 personash, ata e krahasuan moshën kronologjike me moshën “e dukshme” të trurit.
Rezultatet janë mbresëlënëse: ata që flisnin dy gjuhë treguan një tru që ishte mesatarisht rreth 6 vjet më i ri se ata që flitnin njëgjuhësh; ata që flisnin tre gjuhë rreth 7 vjet më të rinj; dhe ata që flisnin katër gjuhë deri në 13 vjet më të rinj në vite.
Megjithatë, gjetja më interesante nuk është vetëm numri i gjuhëve.
Sipas autorëve, të mësuarit e një gjuhe të dytë më herët dhe arritja e rrjedhshmërisë më të madhe gjithashtu dukej se shoqërohej me plakjen më të ngadaltë të trurit.
Kjo sugjeron që shumëgjuhësia nuk është një kategori e ngurtë, por një përvojë graduale: ajo që ka rëndësi është se sa kohë, sa mirë dhe sa shpesh truri duhet të menaxhojë sisteme të shumëfishta gjuhësore.
Nga një perspektivë biologjike, hipoteza është e besueshme. Të folurit e shumë gjuhëve kërkon kontroll kognitiv, vëmendje, kujtesë pune dhe aftësinë për të zgjedhur një gjuhë ndërsa pengon tjetrën.
Është një formë e ushtrimit të vazhdueshëm mendor, shpesh e shoqëruar me ekspozim më të madh shoqëror dhe kulturor. Të gjithë këta elementë mund të kontribuojnë në të ashtuquajturën rezervë kognitive.
