Shoqata Amerikane e Kancerit (ACS) ka përditësuar udhëzimet për depistimin e kancerit kolorektal, duke rekomanduar që kontrolli të nisë nga mosha 45 deri në 75 vjeç, jo vetëm me kolonoskopi, por edhe përmes analizave të reja të gjakut që zbulojnë ADN-në e tumorit dhe testeve të feçeve që mund të kryhen në shtëpi, raportoi “New York Post”.
Ekspertët theksojnë se zbulimi i hershëm rrit mbijetesën mbi 90%, ndërsa rastet tek të rinjtë po shtohen me shpejtësi, me një rritje prej 50% tek grupmosha 45-49 vjeç në SHBA.
Kanceri i zorrës së trashë dhe rektumit konsiderohet tashmë ndër format më vdekjeprurëse të kancerit, ndërsa mjekët paralajmërojnë se faktorë si dieta jo e shëndetshme, obeziteti, duhanpirja, konsumimi i mishit të përpunuar dhe historia familjare mund të rrisin rrezikun.
Shenjat që nuk duhen neglizhuar përfshijnë ndryshimet në funksionimin e zorrëve, gjak në feçe, dhimbje abdominale, lodhje dhe humbje të pashpjegueshme në peshë.
Shoqata Amerikane e Kancerit ka rekomanduar më shumë forma testimi për zbulimin e hershëm të sëmundjes.
Sipas udhëzimeve të reja:
- Të rriturit me rrezik mesatar duhet të fillojnë kontrollin për kancerin e zorrës së trashë që në moshën 45-vjeçare dhe ta vazhdojnë deri në 75 vjeç.
- Përveç kolonoskopisë, tani rekomandohen edhe analiza gjaku që zbulojnë ADN-në e tumorit në gjak.
- Sugjerohet gjithashtu një test që mund të kryhet në shtëpi, përmes analizës së mostrave të feçeve për gjak të fshehur dhe shenja molekulare të kancerit.
Ekspertët thonë se këto metoda synojnë të rrisin aksesin në depistim dhe të ulin pengesat për pacientët.
Sipas të dhënave të ACS-së:
- Zbulimi i hershëm i kancerit kolorektal rrit ndjeshëm mbijetesën me mbi 90% kur sëmundja kapet në fazat e para.
- Rreth një në tre të rritur amerikanë që duhet të kontrollohen, ende nuk kanë bërë asnjë test.
- Kanceri kolorektal konsiderohet tashmë shkaku kryesor i vdekjeve nga kanceri tek të rriturit nën 50 vjeç.
Rastet tek të rinjtë janë rritur ndjeshëm:
- Diagnostikimet tek personat 45-49 vjeç u rritën me 50% nga viti 2021 në 2022.
- Kanceri i zorrës së trashë dhe rektumit është tani kanceri i tretë më i diagnostikuar dhe i dyti më vdekjeprurës në SHBA.
Për vitin aktual në SHBA parashikohen:
- rreth 108,860 raste të reja të kancerit të kolonit;
- rreth 49,990 raste të reja të kancerit të rektumit.
Ekspertët ende nuk e kuptojnë plotësisht arsyen e rritjes së rasteve tek të rinjtë, por dyshohet për ndikimin e dietës jo të shëndetshme; faktorëve mjedisorë; përdorimit të antibiotikëve dhe stilit të jetesës.
Faktorë të tjerë të njohur të rrezikut janë: historia familjare; obeziteti; duhanpirja; konsumimi i lartë i mishit të kuq dhe mishit të përpunuar; sëmundjet inflamatore të zorrëve; polipet.
Mjekët paralajmërojnë se simptomat që nuk duhen neglizhuar janë: ndryshimet në funksionimin e zorrëve; gjakderdhja rektale ose gjak në feçe; dhimbjet abdominale; lodhja dhe anemia; humbja e pashpjegueshme në peshë; dobësia e përgjithshme.
