Edvard Munch, një nga figurat më të rëndësishme të artit modern botëror
Ai erdhi në jetë në një familje të thjeshtë, ku sëmundjet, brishtësia dhe humbjet ishin pjesë e përditshmërisë.
Tuberkulozi, një sëmundje vdekjeprurëse në atë periudhë, do të vinte shenjën e saj të errët mbi familjen, sipas ”Munch publishing”.
Kur ishte vetëm pesë vjeç, Munch humbi nënën e tij.
Humbja e hershme, së bashku me kujtimet e dhimbjes së motrës që po ashtu vuante nga sëmundja, do ta shoqëronin gjatë gjithë jetës dhe do të përbënin një prej burimeve të forta të frymëzimit artistik.
Shëndeti i dobët e detyroi të kalonte shumë dimra i izoluar në shtëpi.
Ndërsa fëmijët e tjerë shkonin në shkollë, ai rrinte i shtrirë, i lodhur, i mbyllur mes mureve të dhomës.
Por, pikërisht aty nisi një lidhje e thellë me vizatimin. Ai mbushte letra me skica të peizazheve të imagjinuara dhe figurave njerëzore, duke ndërtuar botën e tij të brendshme.
Tezja Karen, e cila u kujdes për fëmijët pas vdekjes së nënës, luajti rol vendimtar.
Ajo vuri re talentin e nipit dhe i krijoi hapësira që ai të ushqente këtë prirje. Në moshën 17-vjeçare, Munch shkroi në ditar fjalinë që do t’i përcaktonte të ardhmen: Kam vendosur të bëhem piktor.
Në fillim të viteve 1880, ai u regjistrua në Shkollën Mbretërore të Artit dhe Dizajnit në Oslo. Ishte një moment kyç; aty mësoi teknikën, studioi trupin e njeriut me model të gjallë dhe u fut në botën e artistëve të rinj që kërkonin të thyenin rregullat akademike.
Në pothuajse të njëjtën periudhë, ai filloi të pikturonte rrugët e qytetit, lumin Akerselva dhe karakteret e jetës urbane. Studioja e përbashkët me miq të afërt u kthye në qendër të diskutimeve të gjalla. Pikërisht këtu u afrua me piktorin Christian Krohg, një ndikim i madh në formimin e tij.
Në vitin 1885, falë një burse, udhëtoi për herë të parë në Paris. Qëndrimi ishte i shkurtër, vetëm tre javë, por tronditës. Ai pa artin francez nga afër, studimet mbi dritën, ngjyrën dhe emocionin, dhe u kthye në Norvegji me bindjen se arti i tij duhej të shkonte përtej realitetit të thjeshtë.
Të njëjtin vit përjetoi edhe dashurinë e parë. Në Asgardstrand, një vendpushim bregdetar, ai u përfshi në një histori të fshehtë me Milly Thaulow, një grua shumë më e madhe se ai dhe e martuar. Ajo marrëdhënie e trazuar krijoi një ndjenjë pasigurie, por edhe një zjarr të brendshëm që do të ushqente veprat e tij mbi dashurinë dhe xhelozinë.
Viti 1889 shënoi një moment historik: ekspozita e tij personale.
Suksesi i saj i siguroi një bursë tjetër për në Paris, ku ai synonte të fotografonte jetën moderne me një sy më të errët, më filozofik. Por po atë vit, babai i tij ndërroi jetë. Lajmi e gjeti të vetmuar në Saint-Cloud, ku filloi të vizatonte tema të errëta, të mbushura me ankth dhe humbje.
Në 1892, Munch u ftua të ekspozonte në Berlin. Ekspozita u mbyll brenda pak ditësh për shkak të polemikave të forta. Kritikët e quanin artin e tij të papjekur dhe të rrezikshëm. Por kjo mbyllje ishte një nga reklamat më të mëdha që mund të kishte ëndërruar. Ai u bë menjëherë i famshëm.
Në Berlin, Munch u fut në një rrjet intelektualësh me ndikim të madh: August Strindberg, Dagny Juel dhe shumë të tjerë. Ai nisi të eksperimentonte me grafikë, duke përdorur litografi dhe gravura që do të hapnin një kapitull të ri në karrierën e tij.
Munch krijoi një gjuhë të re artistike, një kombinim ngjyrash, forme dhe dhimbjeje që kapte gjendjet e brendshme njerëzore.
Gjatë pushtimit gjerman të Norvegjisë në vitin 1940, Munch shqetësohej për fatin e veprave të tij.
Ai ndryshoi testamentin dhe vendosi t’ia linte thuajse gjithë krijimtarinë qeverisë së qytetit të Oslos.
Ky koleksion i jashtëzakonshëm është sot baza e muzeut ”Munch”.
Më 19 dhjetor 1943, një shpërthim i fuqishëm në qytet e zgjoi nga gjumi. E pikturoi ngjarjen të nesërmen, por gjendja e tij shëndetësore u përkeqësua menjëherë.
Edvard Munch ndërroi jetë më 23 janar 1944, në shtëpinë e tij në Ekely, në moshën 80-vjeçare.
Ai la pas një trashëgimi që shndërroi artin modern dhe e vendosi shpirtin njerëzor – me gjithë frikrat, ankthin dhe bukurinë e tij, në qendër të pikturës
