E njohur gjerësisht si “Mbretëresha e Muzikës Shqiptare”, Pagarusha mbeti një nga zërat më të veçantë, më të fuqishëm dhe më përfaqësues të skenës sonë muzikore. Me vokalin e saj karakteristik prej sopranoje, ajo arriti famë jo vetëm në Shqipëri, por edhe në vendet fqinje, duke u bërë një ikonë kulturore për breza të tërë.
E lindur në Malishevë dhe e arsimuar në shkollën e muzikës në Beograd, Pagarusha nisi rrugëtimin artistik në vitin 1948 në valët e Radio Prishtinës. Gjatë katër dekadave të karrierës së saj ajo interpretoi me finesë një gamë të gjerë zhanresh – nga kënga folklorike te ajo klasike, e deri te interpretimet operistike, duke dëshmuar një talent të rrallë dhe një profesionalizëm të pakrahasueshëm.
Ndër këngët më të dashura dhe më të vlerësuara të repertorit të saj mbetet “Baresha”, një kryevepër që u kurorëzua me çmime dhe që sot vazhdon të mbetet një simbol i identitetit muzikor shqiptar.
Koncerti i saj i fundit u mbajt në vitin 1984 në Sarajevë, por zëri dhe arti i Nexhmije Pagarushës vijojnë të ndikojnë e të frymëzojnë edhe sot, duke mbetur pjesë e pandarë e kujtesës sonë kulturore.
