Kina në Groenlandë: Midis burimeve minerale dhe përfshirjes politike
Një nga arsyet e cituara nga Trump për dëshirën e Uashingtonit për të fituar kontrollin e Groenlandës është prania gjithnjë e më masive e Kinës në Arktik, e cila përbën një kërcënim për sigurinë e SHBA-së.
Kjo reflektohet në qëllimin e deklaruar të qeverisë kineze për të rritur praninë e saj në Arktik përmes investimeve dhe përfshirjes politike.
Për vite me radhë, Kina e ka përcaktuar veten si një vend “pranë Arktikut”, dhe në vitin 2018, qeveria kineze publikoi një dokument strategjik të titulluar “Politika Arktike e Kinës”, i cili nxori në pah interesat e saj në fusha të ndjeshme si shfrytëzimi i burimeve natyrore, lufta kundër ndryshimeve klimatike dhe siguria në Arktik.
Së fundmi, Kina ka qenë anëtare vëzhguese e Këshillit Arktik që nga viti 2013. Mes interesit në rritje kinez për Arktikun, Groenlanda (Kina është partneri i saj kryesor tregtar), me vendndodhjen e saj strategjike midis Evropës dhe Amerikës së Veriut dhe pasurinë e saj në minerale dhe metale të rralla, është shënjestruar nga investimet kineze për disa vite.
“Porta për në Arktik”: Rëndësia strategjike e Groenlandës për Rusinë
Përveç Kinës, Trump përmendi gjithashtu praninë ushtarake të Rusisë rreth Groenlandës si një arsye të mëtejshme për të siguruar kontrollin e SHBA-së mbi ishullin.
Ndërsa nga perspektiva e Kinës, Groenlanda përfaqëson një mundësi për të zgjeruar kontrollin e saj mbi prodhimin global të mineraleve dhe metaleve të rralla, për Rusinë, ajo ka një rëndësi shumë më strategjike në ruajtjen e sigurisë së saj në Arktik.
Strategjia e Brukselit: Siguria ekonomike, partneriteti dhe sfidat politike
Në të gjitha këto, është e rëndësishme të kujtojmë se Groenlanda është një pjesë integrale e Mbretërisë së Danimarkës dhe, megjithëse nuk ka qenë anëtare e Bashkimit Evropian që nga viti 1985 ajo konsiderohet si një nga “territoret jashtë shtetit” të BE-së.
Kohët e fundit, interesi i Komisionit Evropian dhe i shteteve anëtare të BE-së në Groenlandë është rritur ndjeshëm, kryesisht për shkak të nevojës për të fituar qasje në mineralet dhe metalet e rralla të tokës thelbësore për të vazhduar tranzicionin energjetik të Evropës pa varësi nga aktorët e jashtëm si Kina ose Rusia.
Interesi i Bashkimit Evropian në Groenlandë bazohet kryesisht në çështjet e sigurisë ekonomike.
Siç specifikohet nga vetë Komisioni Evropian: “Njëzet e pesë nga tridhjetë e katër metalet e rralla të tokës të nevojshme për tranzicionin energjetik të ekonomisë evropiane janë të pranishme në nëntokën e Groenlandës.”
Prandaj, në nëntor 2023, u nënshkrua një memorandum mirëkuptimi midis Komisionit dhe qeverisë së Groenlandës për një partneritet strategjik që synonte krijimin e një zinxhiri furnizimi të qëndrueshëm për shfrytëzimin e metaleve të rralla në ishullin Arktik, duke e vendosur kështu vendin në konkurrencë gjeoekonomike me vetë Shtetet e Bashkuara.
Për më tepër, në mars të vitit të kaluar, presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen udhëtoi për në Nuuk për të hapur një përfaqësi të re të BE-së në kryeqytetin e Groenlandës, duke demonstruar angazhimin në rritje të Bashkimit Evropian për çështjet që kanë të bëjnë me ishullin Arktik.
